Overheid slaat bal mis met groene maatregelen

Haar groene maatregelen zijn duur, hebben geen draagvlak en hebben een averechts effect.
VAB merkt dat de federale overheid de factuur van de CO^₂-premie van meer dan 600 miljoen euro heeft doorgeschoven naar alle dieselrijders. VAB spreekt daarom over een "zonnepanelen-bis-verhaal". Momenteel betalen 3 miljoen dieselrijders bij elke tankbeurt 5 euro extra voor de CO^₂-premie, die 390.500 kopers mochten ontvangen.

Tegelijk wijst VAB erop dat er veel onjuistheden worden gelanceerd over rekeningrijden. Het hele logistieke apparaat dat nodig is om rekeningrijden voor personenwagens in te voeren en te controleren zal veel duurder uitvallen dan men ons doet geloven. Rekeningrijden kan nooit kostenneutraal zijn voor de doorsnee automobilist. Ook de factuur van een peperduur systeem zal gepresenteerd worden aan de automobilist.

VAB verwijt de overheid dat er totaal geen draagvlak is voor haar maatregelen. Dit blijkt uit een enquête over vergroening van de autofiscaliteit die VAB hield bij 8.646 automobilisten:

• 66% is radicaal tegen rekeningrijden - voor 31% is rekeningrijden bespreekbaar mits een aantal flankerende maatregelen genomen worden (3% had geen mening)
• 65% is tegen een accijnsverhoging van brandstof

CO₂-premie
Deze premie was zeer succesvol in 2010 en 2011 zodat de kost moest doorgerekend worden aan elke dieselrijder bij een tankbeurt. Door de verhoging van de accijnzen op diesel (in 2010 en 2011) betaalt iedere dieselrijder, bij een tankbeurt van 55 liter 5 euro extra aan belastingen.

Succes van de CO₂-premie
De afgelopen vier jaar werd voor meer dan 600 miljoen euro aan CO^₂-premies uitgekeerd. Het gros van de premies werd in 2010 en 2011 uitgekeerd en de grote meerderheid van het geld ging naar dieselwagens (bv. in 2010 ging slechts 18% van de CO^₂-premies naar de aankoop van benzinewagens en daarbij kregen zij veelal slechts 3% korting, terwijl iemand die een dieselwagen kocht, kon genieten van 15% korting).

• 2008: 33,5 miljoen euro
• 2009: 59,8 miljoen euro
• 2010: 213,4 miljoen euro
• 2011: meer dan 320 miljoen euro (schatting)

Meer accijnzen
De eerste accijnsverhoging dateert van 19 januari 2010 en heeft ondertussen de dieselbrandstof (7,48 eurocent accijnsverhoging + 1,57 eurocent btw) 9,05 eurocent per liter duurder gemaakt. Op een tankbeurt van 55 liter bedraagt de extra belasting 5 euro.
Dit doet denken aan het 'zonnepanelenverhaal' waar iedere stroomverbruiker betaalt voor de subsidies aan de eigenaar van zonnepanelen. Drie miljoen dieselrijders betalen dus voor de CO^₂-premie van 390.500 automobilisten.

Geen positieve impact op de luchtkwaliteit
VAB heeft reeds vaak aangekaart dat het subsidiëren van kleine dieselwagens een averechts effect heeft. Je gaat dan namelijk het wagenpark verder verdieselen en het aandeel dieselwagens in een stedelijke omgeving verhogen. Bijkomend hebben de nieuwe dieselkopers daar niet altijd voordeel bij, omdat het rijden van korte afstanden de slijtage en dus ook de onderhoudskost van dieselwagens verhoogt.

Het effect op de luchtkwaliteit en dus op onze gezondheid is negatief en zelfs alarmerend.

1. De dieselwagens die een CO^₂-premie kregen stoten veel meer (10x meer) schadelijke NOx uit dan een gelijkwaardige benzinewagen. Vlaanderen haalt zelfs nu al de Europese NOx normen niet. Met deze CO^₂-premie is het probleem enkel maar groter geworden.
2. Iedereen weet dat de uitstoot van fijn stof problematisch is en je zou dus verwachten dat de dieselwagens met een CO^₂-premie allemaal uitgerust zijn met een roetfilter. VAB ontdekte dat dit echter niet zo is. 50.855 dieselwagens die een CO^₂-premie kregen, zijn niet uitgerust met een roetfilter. Met de CO^₂-premie is ook het probleem van fijn stof groter geworden.

Rekeningrijden voor personenwagens
VAB begrijpt de pleiters voor rekeningrijden niet als ze zeggen dat er voor de gemiddelde automobilist geen meerkost zal zijn als de verkeersbelasting en BIV wegvallen. Onze berekeningen bewijzen het tegendeel en 66% van de automobilisten wijst de invoering van rekeningrijden radicaal af. De overheid en belangengroepen missen alle realiteitszin in hun pleidooi voor rekeningrijden.

Rekeningrijden is een zeer duur systeem
VAB ziet drie redenen die rekeningrijden uitermate duur maken in België:

1. Wanneer je rekeningrijden voor personenwagens in België wil invoeren, dan kan je dit niet beperken tot het (auto)snelwegennet. Je zou daardoor veel verkeer verschuiven naar het uitgebreide secundaire wegennet. Gevolg is dat je misschien vlotter rijdt op de snelweg maar je vast komt te staan op het lokale wegennet. Een systeem van rekeningrijden uitbreiden tot het secundaire wegennet wordt echter peperduur vooral omdat de controle op de correcte toepassing ervan veel mankracht vergt en de kosten opdrijft.
2. De voorstanders willen veel uitzonderingen (vb. tarief afhankelijk maken van tijdstip van rijden en vervuilingsgraad van de wagen) inbouwen in het logistiek systeem, waardoor het complexer en dus foutgevoeliger en duurder wordt.
3. Veel automobilisten rijden te weinig kilometers om het systeem van rekeningrijden rendabel te kunnen maken (volgens een VAB-studie rijdt 31% geen 10.000 km per jaar). Hierdoor zal de implementatie van een systeem van rekeningrijden meer kosten dan dat het effectief kan opbrengen. Kosten van een complex logistiek systeem bestaan uit een unit die ingebouwd moet worden in de wagen (aankoop unit en inbouwkosten). Een hele administratie en back office die factureert en problemen opvangt, een abonnement bij een communicatieprovider en een uitgebreid controlesysteem met veel wegcontroles.

Omdat de investeringen voor een systeem van rekeningrijden voor een groep automobilisten hoger zullen zijn dan de opbrengsten, dreigen deze kosten doorgeschoven te worden naar alle automobilisten (cfr. zonnepanelen en de CO^₂-premie). Wie rekeningrijden voorstelt als kostenneutraal voor de gemiddelde automobilist, heeft het mis. De analyse van VAB stelt dat rekeningrijden het autogebruik voor iedereen duurder zal maken, en bepaalde mensen zullen een zeer hoge factuur gepresenteerd krijgen.

De voorgestelde compensatie is onvoldoende
De verdedigers van rekeningrijden stellen dat met het schrappen van de jaarlijkse verkeersbelasting en de eenmalige BIV voor de doorsnee automobilist het rekeningrijden geen meerkost zou inhouden. Uit een analyse van VAB blijkt dat je met het schrappen van beide belastingen, je maar zeer weinig marge hebt om rekeningrijden kostenneutraal te houden.

Op basis van onze analyse (omzetting van verkeersbelasting en BIV naar een marge voor rekeningrijden) blijkt dat de prijs per kilometer maar 1,3 tot 2,2 eurocent per kilometer mag bedragen (we rijden gemiddeld 15.000 km/jaar). VAB kan zich niet voorstellen dat de overheid een dergelijk duur logistiek systeem gaat ontwikkelen om maar maximum 2 eurocent per kilometer te kunnen innen. Daarbij moet sowieso de kostprijs van het logistiek systeem nog gerecupereerd worden.

Als referentie hebben we de 24 deelnemers aan de VAB-Gezinswagenverkiezing.

Gezinswagens tot 17.000 euro: 189 euro/jaar aan belastingen

• Gemiddelde verkeersbelasting: 177,4 euro
• Gemiddelde BIV: 80 euro – gespreid over 7 jaar (gemiddeld ruilt de Belg zijn wagen na 7 jaar voor een andere wagen) = 11,4 euro/jaar

Budgetneutraal

• bij 15.000 km/jaar: 1,3 eurocent /km
• bij 20.000 km/jaar: 0,9 eurocent /km
• bij 25.000 km/jaar: 0,7 eurocent /km

Gezinswagens tot 27.000 euro: 338 euro/jaar aan belastingen

• Gemiddelde verkeersbelasting: 290,1 euro
• Gemiddelde BIV: 335,6 euro – gespreid over 7 jaar = 48 euro/jaar

Budgetneutraal

• bij 15.000 km/jaar: 2,2 eurocent /km
• bij 20.000 km/jaar: 1,7 eurocent /km
• bij 25.000 km/jaar: 1,3 eurocent /km

Pas debat mogelijk na duidelijk afgelijnd kader
VAB wil het debat over rekeningrijden niet uit de weg gaan. Maar daarbij moet wel rekening gehouden worden met een aantal elementen:

1. Er is onvoldoende draagvlak voor rekeningrijden. 66% van de automobilisten is tegen de invoering van rekeningrijden.
2. De verkeersveiligheid en leefbaarheid van dorpskernen en steden moet gewaarborgd blijven. Het sluipverkeer dat door rekeningrijden veroorzaakt zou worden brengt de leefbaarheid en verkeersveiligheid in het gevaar.
3. Het woon-werkverkeer dat door rekeningrijden veel duurder wordt, moet op een andere manier gecompenseerd worden.

Wie wagen gebruikt voor woon-werkverkeer is de dupe
VAB is zeer bekommerd over de factuur voor wie zijn wagen nodig heeft voor zijn verplaatsing naar het werk. Er zijn heel wat mensen die geen volwaardig alternatief (openbaar vervoer) hebben en toch dagelijks meer dan 100 km woon-werkafstand afleggen. In Limburg is weinig openbaar vervoer en zijn er toch heel wat mensen die zich dagelijks naar Leuven, Antwerpen en Brussel moeten verplaatsen voor hun werk. Zij mogen niet het slachtoffer worden van het rekeningrijden-systeem.

De factuur kan nogal oplopen, zo berekende VAB. Ze keek daarvoor naar Nederland waar sprake was van een kilometerkostprijs van 7 à 8 eurocent tijdens de spits om voldoende effect te krijgen en sturend te kunnen werken op de verkeersstromen. Wat kost het spitstarief aan de werknemer? Een jaarlijkse extra factuur van 1.500 à 2.000 euro zal geen uitzondering zijn.

Spitsuurtarief van 7 eurocent per kilometer

• afstand van woonplaats tot werkplaats 20 km: 9.000 km (225 dagen) kost 630 euro per jaar 
• afstand van woonplaats tot werkplaats 30 km: 13.500 km kost 945 euro per jaar 
• afstand van woonplaats tot werkplaats 40 km: 18.000 km kost 1.260 euro per jaar 
• afstand van woonplaats tot werkplaats 50 km: 22.500 km kost 1.575 euro per jaar 

 Spitstarief van 8 eurocent per kilometer

• afstand van woonplaats tot werkplaats 20 km: 9.000 km (225 dagen) kost 720 euro per jaar
• afstand van woonplaats tot werkplaats 30 km: 13.500 km kost  1.080 euro per jaar
• afstand van woonplaats tot werkplaats 40 km: 18.000 km kost 1.440 euro per jaar
• afstand van woonplaats tot werkplaats 50 km: 22.500 km kost 1.800 euro per jaar